Istota jaskry i sposoby leczenia

O choroby oczu bardzo łatwo w dzisiejszych czasach, kiedy na co dzień mamy do czynienia z czynnikami niebezpiecznymi dla naszego wzroku. Rozwój cywilizacyjny przedłużył nasze życie i znacznie poprawił jego wygodę, ale naraził nas też na wiele chorób określanych nawet mianem cywilizacyjnych, m.in. cukrzycę czy nadciśnienie tętnicze. Wszystko to w dłuższej perspektywie ma wpływ na nasze oczy. Do tego dochodzi jeszcze praca w nieodpowiednich warunkach, złe oświetlenie pomieszczeń, zbyt długie wpatrywanie się w ekrany telewizorów i komputerów. Nasze oczy posiadają oczywiście naturalne mechanizmy radzenia sobie z takimi kłopotami oraz potrafią się regenerować, ale jeśli dajemy im na odpoczynek zbyt mało czasu i nie śpimy wystarczająco długo, równowaga zostaje zaburzona.

Większość chorób wzroku jest bezpośrednio związana z nieprawidłowościami gałki ocznej – jej nieprawidłową budową lub zwyrodnieniami. Z tego powodu ważna jest znajomość jej prawidłowej budowy. Gałka oczna wypełnia przednią część oczodołu. W swojej tylnej części posiada zakończenie nerwu wzrokowego, który łączy ją bezpośrednio z mózgiem. U przeciętnego człowieka jest to niemal kula o średnicy 24 milimetrów. Kształt utrzymywany jest przez znajdujące się pod ciśnieniem ciało szkliste wypełniające większą część gałki. Za jej ruchomość odpowiada cały szereg mięśni. Na gałkę oczną składają się trzy warstwy. Warstwa zewnętrzna to twardówka i położona pod nią miękka, w pełni przezroczysta rogówka. Twardówka jest elastycznym szkieletem gałki ocznej. Pod nią znajduje się błona naczyniowa. Ona z kolei dzieli się na naczyniówkę, ciało rzęskowe i najbardziej zewnętrzną tęczówkę. Przy tęczówce znajdują się mięśnie regulujące źrenicę, czyli otwór, przez który do oka wpada światło. Najbardziej wewnętrzna błona to siatkówka. Na niej tworzony jest obraz. Zbudowana jest ze światłoczułych czopków i pręcików podłączonych do neuronów transportujących bodźce wzrokowe do nerwu wzrokowego. Najważniejszą częścią siatkówki jest plamka żółta. Zapewnia ona ostre, precyzyjne widzenie w centrum pola widzenia i pozwala rozpoznawać kolory. Pod nią znajduje się połączenie nerwów pozwalających na komunikację komórek światłoczułych z nerwem wzrokowym. Jest to ślepy punkt w naszym polu widzenia, który mózg usuwa z naszego świadomego oglądania świata. Między ciałem szklistym i tęczówką znajduje się soczewka. Jej nazwa dobrze popisuje funkcję, ponieważ od niej zależy ostre widzenie. Soczewka zakrzywia światło na swoich wypukłych powierzchniach, przedniej i tylnej.

Czy rozwój jaskry zależy od wieku? Jaskra jest chorobą wynikającą zazwyczaj z podwyższonego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej, które uszkadza nerw wzrokowy. Choroba jest związana z wiekiem (2% populacji po 40 roku życia), ale ma też wiele czynników mniej określonych. Często pojawia się w związku z różnymi chorobami ogólnymi, jak nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca, ale przy występowaniu obciążeń genetycznych (jaskra w rodzinie), możliwe jest też jej rozwiniecie się pomimo prawidłowego ciśnienia w oku. Objawy Znakomita większość przypadków jaskry przebiega bez żadnych odczuwalnych objawów. Następuje powolne niszczenie nerwu wzrokowego skutkujące stopniowym, trudnym do zauważenia pogorszeniem jakości widzenia. Zazwyczaj chorzy zgłaszają się do okulisty, gdy zniszczenia są już rozległe i nieodwracalne. Rozpoznanie i leczenie Rozpoznanie można przeprowadzić u okulisty poprzez badanie dna oka i badania powiązane. Leczenie nie jest w stanie cofnąć skutków choroby, ale poprzez farmakologię, zabiegi laserowe i chirurgiczne można skutecznie powstrzymywać jej dalszy rozwój.

Autor

Iwona Łuksa

Chirurg, specjalizacja siatkówka oczna.